Hakan Kaplan 
Meksika’nın önde gelen sanatçılarından Frida Kahlo’nun eserlerini içeren önemli bir koleksiyon, bu yaz İspanya’ya transfer edilmeye hazırlanıyor. Bu duruma karşı yaklaşık 400 akademisyen ve sanatçı tarafından bir açık mektup imzalandı.
Koleksiyon, Jacques ve Natasha Gelman tarafından oluşturulmuştu ve 2023’te Meksikalı çimento devi Cemex’in sahibi olan Zambrano ailesi tarafından satın alındı. Ocak 2025’te ise İspanyol Santander Bankası, Zambrano ailesi ile koleksiyonun korunması, araştırılması ve sergilenmesi için bir anlaşma imzaladı. Gelman Santander Koleksiyonu olarak bilinen bu derleme, Kahlo’nun eserlerinin yanı sıra eşi Diego Rivera ve sanatçı José Clemente Orozco’nun eserlerini de içeriyor.
Bu değerli koleksiyon, yaklaşık yirmi yıl aradan sonra Meksika’da ilk kez halka açık olarak sergilendi. Ancak, bu yaz İspanya’daki Faro Santander kültür merkezine taşınması planlanıyor.
Koleksiyonun kalıcılığı konusunda belirsizlikler var. Faro Santander’in direktörü Daniel Vega Pérez de Arlucea, koleksiyonun merkezde kalıcı bir yer bulacağını belirtmesi üzerine tepkiler aldı. Meksika Güzel Sanatlar ve Edebiyat Ulusal Enstitüsü ile Santander arasında yapılan anlaşma, koleksiyonun Haziran 2026’dan Eylül 2030’a kadar Faro Santander yönetiminde kalmasını öngörüyor; bu anlaşma uzatılabilir.
Meksika, 1984 yılında Kahlo’nun eserlerini ulusal “sanatsal anıt” olarak ilan etmişti. Bu statü gereği, o tarihten sonra tablolar yalnızca geçici sürelerle yurt dışına çıkabiliyor. SMPS Legal’den avukat Eduardo Pizarro, kalıcı ihracatın yasak olduğunu, geçici anlaşmaların miras yasalarına uyulması durumunda sorun yaratmadığını ifade ediyor. Santander, Mart ayında eserlerin Meksika’ya döneceğini taahhüt etti. Kültür Bakanı Claudia Curiel de Icaza, tabloların 2028’de geri döneceğini duyurdu.
Açık mektubun imzacılarından tarihçi Francisco Berzunza, koleksiyonun yönetiminde şeffaflık eksikliğini eleştirerek, “Kahlo, ülkemizin en önemli sanatçısıdır ve eserlerini Meksika dışında görmek, Meksika’da görmekten daha kolay hale geliyor” şeklinde bir değerlendirmede bulundu. Wellesley College’dan Meksika sanatı uzmanı James Oles ise bir tablonun ülkede kalmasının onu erişilebilir kılmadığına dikkat çekti ve müzelerin kültürel önem taşıyan eserleri satın almasını ya da koleksiyoncuları bağış yapmaya teşvik etmesini önerdi. Kahlo’nun tabloları şu an Mexico City Modern Sanat Müzesi’nde Temmuz ayına kadar sergileniyor.
